介護の基本 (Kiến thức cơ bản về điều dưỡng) chiếm 10 câu trong 40 câu lý thuyết — nhiều thứ hai sau Kỹ thuật hỗ trợ sinh hoạt (20 câu). Phần này hỏi cách nghĩ nhiều hơn kiến thức, nên chỉ cần hiểu nguyên tắc là trả lời được cả những tình huống chưa từng gặp.
An toàn vệ sinh và phòng lây nhiễm cũng thuộc môn này, nhưng đã có bài riêng. Trang này tập trung vào triết lý chăm sóc.
Hai nguyên tắc nền tảng
Mọi câu hỏi của phần này rốt cuộc đều quy về hai điều sau.
1. 尊厳の保持 — Giữ gìn nhân phẩm
Đối xử với người được chăm sóc như một con người đáng được kính trọng, không phân biệt tuổi tác hay tình trạng khuyết tật.
Trong đề thi, điều này xuất hiện dưới các dạng sau:
| Tình huống | Cách giữ gìn nhân phẩm |
|---|---|
| Cách dùng từ | Lấy kính ngữ làm cơ sở. Không nói như với trẻ con, không gọi trống không |
| Hỗ trợ vệ sinh, tắm rửa | Kéo rèm, nhắc nhở kín đáo |
| Khi họ mắc lỗi | Không trách móc |
| Thông tin của người khác | Không kể ra (nghĩa vụ bảo mật) |
| Khi họ không có mặt | Vẫn giữ cách gọi lịch sự |
2. 自立支援 — Hỗ trợ tự lập
Nguyên tắc: việc gì họ tự làm được thì để họ tự làm.
“Làm hết cho họ đỡ vất vả” nghe có vẻ tử tế nhưng là sai. Có hai lý do:
- Không dùng đến khả năng nào thì khả năng đó mất dần (→ 廃用症候群 hội chứng bất động)
- Cảm giác tự làm được chính là động lực sống
Vì vậy chỉ hỗ trợ “phần họ không làm được”. Phần họ làm được thì 見守り (trông chừng). Dù mất thời gian, chờ đợi mới là đáp án đúng.
見守り không phải là “không làm gì”. Đó là một hình thức hỗ trợ thực thụ: ở bên cạnh quan sát, xác nhận không có nguy hiểm.
Hỗ trợ quyền tự quyết
Là một phần của hỗ trợ tự lập: giúp họ tự quyết định việc của chính mình.
- ○ “Áo đỏ và áo xanh, bác thích cái nào ạ?”
- × “Hôm nay bác mặc cái này nhé”
Chọn quần áo, tắm lúc nào, ăn món gì — dù là việc nhỏ cũng để họ chọn. Nếu nhân viên quyết định mọi thứ, ý chí của họ sẽ yếu đi.
Nghĩa vụ bảo mật và quyền riêng tư
Nhân viên điều dưỡng biết rất nhiều thông tin cá nhân qua công việc: bệnh tật, chuyện gia đình, tiền bạc. Nghĩa vụ không kể những điều đó cho người khác gọi là 守秘義務 (しゅひぎむ).
- Kể cho người được chăm sóc khác → Không được
- Gia đình có hỏi cũng không nói chuyện của người khác
- Nói nhỏ cũng vậy thôi
- Nghĩa vụ này vẫn còn sau khi đã nghỉ việc
Nếu đề hỏi “Bác A hỏi về bệnh của bác B”, đáp án là từ chối lịch sự: “Chuyện của người khác thì tôi không thể nói được”.
Trói buộc thân thể và ngược đãi
Đây là phạm vi ghi nhớ những điều không được làm.
身体拘束 — Trói buộc thân thể
Buộc cơ thể, làm cho không xuống được khỏi giường, nhốt trong phòng, giữ chặt để chặn cử động — tất cả đều là trói buộc thân thể.
Ngay cả với lý do “ngã thì nguy hiểm”, “họ cứ định đứng lên”, về nguyên tắc vẫn không được phép.
Dạng ra thi quen thuộc:
Người được chăm sóc đứng ngồi không yên → giữ chặt cơ thể (sai) / nghĩ đó là dấu hiệu muốn đi vệ sinh và dẫn đi toilet (đúng)
Hành vi luôn có lý do. Tìm ra lý do mới là cách ứng xử đúng.
虐待 — Ngược đãi
Làm tổn thương cơ thể, nói lời xúc phạm, phớt lờ, không thực hiện chăm sóc cần thiết, tự ý dùng tiền của họ — tất cả đều là ngược đãi.
Phát hiện hoặc nghi ngờ thì phải báo cáo. Im lặng vì “đó là việc của người khác”, “không có bằng chứng” là sai.
Làm việc theo nhóm
Điều dưỡng không phải công việc làm một mình. Cách nghĩ này cũng được hỏi.
報告・連絡・相談 (ほうれんそう)
| Tình huống | Cách xử lý |
|---|---|
| Thấy “khác mọi ngày” | Báo ngay cho trưởng nhóm hoặc điều dưỡng |
| Phân vân khi phán đoán | Không tự quyết, hãy hỏi ý kiến |
| Tai nạn, hiyari-hatto | Dù nhỏ cũng báo cáo |
| Bị phàn nàn | Nghe, xin lỗi, báo cáo cấp trên |
Tự phán đoán / theo dõi thêm / báo cáo sau — đây là những đáp án sai kinh điển.
Ghi chép và bàn giao
- 介護記録 viết sự thật đã thấy và nghe, ngay trong ngày
- 申し送り truyền chính xác thay đổi thể trạng và điểm lưu ý cho ca sau
Cả hai đều là công cụ để cả nhóm bảo vệ người được chăm sóc.
Phối hợp với nhân viên y tế
Có việc nhân viên điều dưỡng làm được và có việc không.
- Nhận ra thay đổi thể trạng và báo cáo → việc của điều dưỡng viên kaigo
- Chẩn đoán, quyết định về thuốc → việc của nhân viên y tế
- Cắt móng cũng vậy: người tiểu đường, móng quặp, móng bị viêm thì phải hỏi điều dưỡng
Vai trò của nhân viên kaigo không phải “tự phán đoán và xử lý” mà là “nhận ra và kết nối”.
Ba câu hỏi để chọn đáp án
Khi phân vân ở phần này, hãy tự hỏi ba điều:
- Cách này có kính trọng họ như một con người không?
- Cách này có lấy mất khả năng của họ không?
- Cách này có phải là ôm việc một mình không?
Đáp án mà cả ba đều trả lời “có/không” đúng hướng chính là đáp án đúng.
Kiểm tra bằng câu hỏi luyện tập
→ Làm 100 câu hỏi luyện tập (miễn phí, có giải thích tiếng Việt)
Liên quan: An toàn vệ sinh / Kỹ năng giao tiếp / Chăm sóc người sa sút trí tuệ