Khác với kỳ thi ngành nhà hàng, kỳ thi nhà máy thực phẩm dành tỷ trọng lớn cho an toàn vệ sinh lao động. Nhà máy có máy đang chạy, dao cắt, hàng nặng, hóa chất, nơi rất lạnh và rất nóng — tai nạn xảy ra theo cách khác với cửa hàng.
Tiêu chí chỉ có một: “An toàn của con người đứng trước sản phẩm và thời gian.” Mọi câu hỏi đều giải được bằng nguyên tắc này.
Máy móc
Tai nạn nhiều nhất ở nhà máy là bị cuốn vào máy do thò tay khi máy đang chạy.
- Khi đưa tay vào máy, bắt buộc tắt nguồn và nhìn xác nhận máy đã dừng hẳn
- Dù đã tắt công tắc, máy vẫn quay theo quán tính một lúc
- Không phải cứ dùng que hay canh lúc trống là được
- Khi vệ sinh, kiểm tra, hãy treo biển “cấm sử dụng” theo quy định của nhà máy
Không dùng máy khi đã tháo nắp che an toàn. Tháo ra trông có vẻ nhanh hơn, nhưng tay sẽ với tới được bộ phận quay và lưỡi dao. Thấy nắp che bị tháo thì báo cáo.
Dao cắt
- Với máy thái, không dùng tay giữ nguyên liệu mà dùng dụng cụ đẩy đã quy định
- Găng tay dùng một lần không chống được vết cắt. Hãy dùng găng chống cắt
- Vệ sinh, thay lưỡi phải tắt nguồn và chờ máy dừng hẳn
- Lưỡi cùn khiến người ta dùng sức đẩy mạnh, càng nguy hiểm. Hãy đề nghị thay lưỡi
Thiết bị bảo hộ
| Nguy hiểm | Thiết bị bảo hộ |
|---|---|
| Dao cắt | Găng chống cắt |
| Hóa chất | Kính bảo hộ, găng tay dày |
| Kho đông lạnh | Áo giữ nhiệt, găng tay |
| Tiếng ồn lớn | Nút tai, chụp tai |
| Vật nặng, rơi đồ | Giày bảo hộ |
Giai đoạn vừa quen việc lại là lúc tai nạn nhiều nhất. Quen rồi cũng không được bỏ.
Phòng đau lưng
- Gập gối, hạ hông, ôm hàng sát người rồi nâng lên
- Giữ thẳng gối mà chỉ gập lưng sẽ dồn tải rất lớn lên thắt lưng
- Không vừa bê vừa xoay người. Hãy đổi hướng bàn chân để quay
- Vật quá nặng cho một người thì khiêng hai người hoặc dùng xe đẩy. Nhờ giúp không phải là làm phiền
Tiếng Nhật chỉ cần nói “sumimasen, tetsudatte kudasai” hoặc “omoi node futari de onegai shimasu”.
Vận chuyển và xe nâng
- Xe đẩy thì đẩy, không kéo. Kéo dễ bị cán chân và không nhìn thấy phía sau
- Chỉ chất đến độ cao còn nhìn thấy phía trước
- Chỗ rẽ và cửa ra vào khuất tầm nhìn, hãy giảm tốc và lên tiếng
- Xe nâng bị hàng che khuất phía trước và có điểm mù phía sau. Nguy hiểm nhất là tự cho rằng người lái đã thấy mình. Hãy đi trên lối dành cho người đi bộ và xác nhận đã giao tiếp bằng mắt rồi mới băng qua
- Tuyệt đối không đi dưới hàng hay dưới càng nâng
Trượt ngã
Nhà máy thực phẩm dùng nhiều nước nên rất dễ trượt ngã.
- Sàn ướt thì lau ngay. Chưa lau được thì đặt biển cảnh báo và báo người phụ trách
- Mình cẩn thận nhưng người đang chạy hoặc đang bê hàng sẽ không nhận ra
- Mang ủng chống trượt
Nhiệt độ
- Kho đông: mặc đồ giữ ấm, không làm liên tục quá lâu. Cho bên ngoài biết có người ở trong và kiểm tra xem có mở được từ bên trong không (tránh bị nhốt). Tay ướt chạm kim loại lạnh sẽ khiến da dính chặt
- Hơi nóng và nước sôi: khi mở nắp hãy quay mặt đi và mở chậm từ phía gần. Khăn ướt dẫn nhiệt nên không được dùng để cầm vật nóng
- Nếu bị bỏng, lập tức làm mát bằng nước chảy thật kỹ và nhất định phải báo cáo
Hóa chất
- Không trộn chất chứa clo với chất tẩy có tính axit. Khí độc sinh ra có thể nguy hiểm tới tính mạng. Trên bao bì có ghi cảnh báo không được trộn
- Nồng độ pha và thứ tự pha đã được quy định. Pha đặc hơn không có nghĩa là hiệu quả hơn
- Dính vào mắt hay da thì rửa ngay bằng thật nhiều nước chảy, rồi báo cáo ngay. Dụi chỉ làm tổn thương thêm
- Hóa chất phải để tách biệt với thực phẩm, trong bình có nhãn. Không được sang chiết vào chai nước
Hiyari hatto
Những việc chưa gây thương tích nhưng khiến ta “giật mình” gọi là hiyari hatto. Nếu lặp lại nhiều lần ở cùng một chỗ, sớm muộn sẽ thành tai nạn thật. Dù không ai bị thương vẫn phải báo, và người báo cáo không bị khiển trách.
Khi xảy ra tai nạn
- Dừng máy (không để thiệt hại lan rộng)
- Gọi to nhờ người khác
- Báo cho người phụ trách
Tự ý di chuyển nạn nhân có thể làm vết thương nặng thêm. Khi chưa nói được tiếng Nhật, chỉ cần hô “tasukete”, “kyuukyuusha”.
Cháy và động đất
- Không để đồ ở lối thoát hiểm và đường thoát nạn. Định để “một lát” rồi thành để luôn
- Biết trước vị trí và cách dùng bình chữa cháy, từ khi chưa có cháy
- Khi động đất, trước hết bảo vệ đầu và tránh xa kệ có thể đổ, máy đang chạy. Chạy trong lúc còn rung sẽ ngã
- Khi hết rung, sơ tán theo chỉ dẫn của người phụ trách. An toàn con người đứng trước sản phẩm
Sức khỏe và biển báo
- Buồn ngủ và mệt nặng làm giảm sự tập trung. Báo tình trạng sức khỏe trước khi vào ca thì nhà máy cũng dễ xử lý hơn
- Ở nơi nóng, hãy uống nước đều đặn trước khi thấy khát
- Nguy hiểm nhất là cứ làm khi không đọc được biển “cấm vào”, “cấm sử dụng”, “chú ý nhiệt độ cao”. Hỏi không phải là điều xấu hổ
Kiểm tra bằng câu hỏi luyện tập
→ Làm 25 câu hỏi An toàn lao động (miễn phí, có giải thích tiếng Việt)
Liên quan: Toàn cảnh ngành chế biến thực phẩm / Ôn tập Vệ sinh chung / Từ vựng nhà máy